#15. Het gaat om mensen, niet om strategie

Tex Gunning, CEO LeasePlan Corporation 

‘Ik maak graag de vergelijking tussen de bassist in een orkest en de leider in een grote organisatie. De bassist kijkt constant waar de pianist is, waar de anderen zijn en speelt daarop in. Hij geeft het ritme aan en ondersteunt het orkest. De leider van een grote organisatie doet dat ook, maar moet eerst ook nog het muziekstuk, de visie, schrijven.

Als leider van een organisatie heb je drie primaire verantwoordelijkheden: het visionaire, waar gaan we naar toe? Het planmatige, wat is er nodig om die visie te realiseren? En als derde het strategische stuk, namelijk hoe kom ik daar? 
Over het ‘hoe’ heb ik altijd een sterke mening gehad: Je kunt een bedrijf niet laten groeien, je kunt alleen mensen laten groeien. Daar ben ik ten diepste van overtuigd en dat gevoel is in de loop der jaren alleen maar sterker geworden. Strategie is een noodzakelijke voorwaarde om richting te geven aan mensen, maar uiteindelijk is het een simplificering van de werkelijkheid.

Leercurve

Al vroeg in mijn carrière realiseerde ik me dat ik energie kreeg als ik mensen stimuleerde zo goed mogelijk te functioneren binnen hun organisatie. Mensen helpen, organisaties helpen, ze inspireren, dat maakte mij gelukkig. Dat was een eyeopener en het gaf me een gevoel van onafhankelijkheid.Op dat moment besloot ik: ik ga mensen en organisaties helpen en dat kan ik overal doen. Destijds was ik bij Unilever verantwoordelijk voor een paar afdelingen en stuurde ik een relatief kleine groep mensen aan. Ik probeer mijn ideeën nu ook tot uitvoer te brengen in een grotere organisatie, maar de leercurve is niet veranderd.
Er is nog een andere Aha Erlebnis die mijn leven gevormd heeft. Ik kwam in aanraking met de ideeën van Humberto Maturana en Francisco Varela*, over hoe individuen en organisaties een ‘script’ creëren en doorgeven aan hun omgeving en hoe systemen zo in stand worden gehouden. Dat is bepalend voor hoe we als individuen en als organisaties onze levens leven. Het is ingewikkelde materie, maar wat ik ervan heb geleerd is dat je veranderingen zowel op individueel als op collectief niveau moet doorvoeren. Alleen zo kun je structureel iets veranderen. 

Als je een nieuwe cultuur wilt bouwen, begin je met verbinding maken. Want als er geen verbinding is, is er geen vertrouwen, geen respect en geen bewustzijn over de verschillen tussen mensen. Zodra je de top mee hebt, volgen de afdelingen en bedrijven daaronder ook. 

Tijdens mijn hele carrière heb ik me er altijd enorm over verbaasd dat weinigen begrijpen dat het in een bedrijf alleen om mensen gaat. Ja, je hebt strategie nodig, je hebt richtingsbepaling nodig, maar uiteindelijk komen er iedere dag uit alle hoeken van Amsterdam mensen naar één plek toe, één kantoor, en dan gebeurt er blijkbaar iets. Dan wordt er gesynchroniseerd: jij doet dit, jij doet dat, en dat leidt dan tot iets. En daar gaat het om. Je kunt alleen via je mensen iets bereiken, dus moet je ze motiveren, sturen, helpen, trainen en laten groeien. Hoe groter hun collectieve kennis en ervaring wordt, hoe meer ze zelf kunnen, hoe groter hun perspectief en hoe meer ze de verbanden kunnen zien.

Life lining

Bij LeasePlan hebben we nu een vierdaags programma waar iedereen doorheen gaat; meestal doen we dat ergens buiten en niet in een klaslokaal. De mensen worden de eerste twee dagen vertrouwd gemaakt met de theorie van het Enneagram** die hen inzicht geeft in ‘wie ben ik?’ en ‘wat zijn mijn coping mechanismes?’. Je krijgt door – en begint zelfs te appreciëren – dat er enorme verschillen tussen mensen zijn. De twee dagen erna gaan we aan de slag met life lining: mensen vertellen elkaar hun levenslijn waardoor ze inzicht krijgen in waarom ze handelen zoals ze doen en wat hen beweegt en motiveert. 

Zo was er in mijn tijd bij Unilever een fabrieksdirecteur, die er al acht jaar zat en waarvan iedereen dacht dat ze hem wel kenden. Toen bleek dat zijn verhaal begon in de tweede wereldoorlog en dat zijn vader werd opgepakt toen hij een klein jongetje was. Hij vertelde op het podium dat hij mensen daardoor niet kon vertrouwen en uiteindelijk op zichzelf was aangewezen. De zaal zat met zijn oren te klapperen en kreeg direct een veel eerlijker beeld van de man die ze tegenover zich hadden.

Ik probeer life lining ook op een informele manier toe te passen. Als ik met groepen mensen werk, maar het kan ook op een diner zijn, dan stel ik vaak de vraag: hoeveel tijd spendeer jij met je partner of je kinderen thuis en hoeveel met mij? Als we tot de conclusie komen dat we elkaar meer zien dan onze familie, moeten we maar eens beginnen aan elkaar te vertellen wie we eigenlijk zijn. Die benadering heeft me veel gebracht en ik kan iedereen aanraden eens met die open blik naar zijn directe collega’s te kijken.

Boze jongen

In dat soort sessies heb ik ook vaak mijn eigen levenslijn gedeeld. In mijn bagage zat veel boosheid en dat had alles te maken met mijn jeugd. Dat bracht me aan de top, maar zorgde ook voor een plafond omdat belangrijke relaties onder mijn boosheid te lijden hadden.
Ondanks het feit dat mijn boosheid wel terecht was, had ik me niet gerealiseerd dat dit mijn leven negatief aan het beïnvloeden was. En dat het me blokkeerde in mijn groei en in mijn relaties. Dat gaf de doorslag om eraan te gaan werken. Ik ben nog steeds niet van die boosheid af, al herken ik het veel beter.
Van deze ervaringen heb ik geleerd dat we uiteindelijk allemaal hetzelfde willen. Iedereen wil zinvolle relaties en zinvolle banen. Mensen willen samen zijn, samen werken. Dat is het fundament dat je moet bouwen in een organisatie. Om die verbinding te maken moet je alleen wel een expliciet proces runnen.

Tex Gunning werd in 2016 benoemd tot CEO en Voorzitter van de Raad van Bestuur van LeasePlan. Hiervoor was hij tussen 2013 en 2016 CEO van TNT Express waar hij de fusie met FedEx begeleidde. Tussen 2008 en 2013 was Tex Managing Director van de Decorative Paints Division van AkzoNobel, waar hij de succesvolle integratie van ICI met AkzoNobel aanstuurde. Daarvoor was hij CEO van Vedior en zag hij toe op de overname door Randstad in 2008. Tex heeft ook 25 jaar ervaring bij Unilever, waar hij ook Business Group President Azië was. Momenteel is hij commissaris van Koninklijke FrieslandCampina.

* Humberto Maturana (1928) is een Chileens bioloog wiens werk strekt van de filosofie tot de cognitieve wetenschap en de systeemtheorie. Hij is vooral bekend geworden dankzij zijn theorie over autopoiese adie zich in alle levende wezens zou verbinden. Hij werkte samen met Fransisco Varela.

** Enneagram. Het enneagram is een persoonlijkheidsmodel dat zich met bewust of onbewust gedrag bezighoudt. Negen enneagram-typen worden beschreven vanuit de manier waarop ze in het leven staan. Het model beoogt inzicht te geven in het eigen karakter en de relaties met anderen. 

Met dank aan Koos Groenewoud, door wiens toedoen wij in contact kwamen met Tex Gunning.

Iedere woensdag verschijnt er een nieuw interview, geschreven door Gulian van Maanen en Violet Falkenburg. Deze interviews komen ook op het Platform Lerende Leiders en op LinkedIn.